اصول آیین مهر بر پایه پرستش یک زن خدا به نام میترا و فرزند او مهر(خورشید)استوار می باشد.داستان از اینجا آغاز میشود که میترا به صورت باکره٬ مهر را به دنیا می آورد و او پا به جهان می گذارد.داستان آفرینش مهر به صورت بیرون آمدن مهر از گل نیلوفر در تندیسهای به دست آمده نمایش داده شده است.او چون کودک است و ضعیف٬ با برگ انجیر خود را می پوشاند و با خوردن میوه های درختان نیرومند میشود.چون به جوانی می رسد٬ روزی گاوی را دیده و شاخهایش را می گیرد و سوار بر گاو میشود.گاو میگریزد٬اما کلاغ جای او را به مهر نشان میدهد و سگ وی جایش را پیدا میکند.مهر٬گاو را به غار برده و قربانی می سازد که از خون این گاو زمین بارور گشته و گندم می روید.جانوران اهریمنی(درآیین مهر)٬همچون مار و عقرب و مورچه برای جلوگیری از ریخته شدن خون گاو بر زمین و بارور شدن آن به سوی گاو هجوم برده و خون و جهاز تناسلی گاو را میمکند٬ولی ماه نطفه گاو را پاک کرده و از این نطفه٬حیوانات اهورایی به وجود می آیند.روح گاو که به وسیله سگ وفادار مهر حمایت میشود٬به آسمانها رفته و در آنجا حامی روح رمه ها میگردد.بعد از این است که مشیا و مشیانی(آدم و حوای میترایی-ذرتشتی)٬به وجود می آیند.
اهریمن برای از بین بردن هر آنچه میترا و مهر به وجود آورده٬از هیچ کاری فرو گذاری نمیکند.اما مهر که همه جا مدافع راستی و پاکی و دادگری است٬به رویارویی با اهریمن میپردازد.
نخست اهریمن٬ قحطی در روی زمین پدید می آورد٬اما مهر با فروبردن نیزه اش درون صخره ای٬ آب را از درون آن صخره جاری میکند و رودخانه ها و دریاها را پدید می آورد و موجودات روی زمین را نجات می دهد.اهریمن سیل ایجاد میکند٬اما مهر به انسانها میاموزد تا چگونه قایقی بسازند و خود و رمه هایشان را نجات دهد.اهریمن آتش سوزی بزرگی به راه می اندازد که این نیز به تدبیر مهر خاموش میگردد.
سرانجام مهر٬با به پایان رساندن وظیفه بزرگ خویش٬ شام آخر را با دوستانش میخورد و به سوی آسمان عروج میکند و با خورشید یکی میشود.از این رو بود که مهرپرستان برای نیایش مهر٬خورشید را نیایش میکردند و از همین روست که در فرهنگ کهن ایرانی٬خورشید با نام مهر یکی دانسته شده و بسیار گرامی داشته میشود.چنان که واژه هایی چون مهربانی٬مهرورزیدن و ...که همگی مترادف با گرم و دلچسب بودن و نیز عشق ورزیدن می باشند٬همگی برگرفته از نام مهر و خورشید می باشند.....................
